Ondernemers vertellen

Wat zijn de ervaringen van Nederlandse ondernemers die de stap naar China hebben gezet en welke tips geven ze?

Wouter Bolsius van Contexturearchitects 

Bedrijf: Contexturearchitects 
Geïnterviewde: Wouter Bolsius, Chief designer en Partner 
Sector: Architectuur
Specialisme: Ontwerpen van woningen, zorgcomplexen, scholen, utulitaire projecten, interieurs en stedenbouwkundige plannen 
Actief in China sinds: 2009
Zaken in China: Woningontwerp, openbare gebouwen en inrichten stedelijke ruimte 

Hoe lopen de zaken in China?

“Contexture is een vrij jong bureau. Ik heb het samen met Onno van Welzen opgericht in december 2008. Eigenlijk niet het meest ideale moment om voor onszelf te beginnen; de crisis stond om de hoek en de Nederlandse markt stortte volledig in.”

“Dat hadden we niet verwacht natuurlijk. Net zo min als we verwachtten dat we in februari 2009, kort na onze start, op het vliegtuig naar Peking zouden stappen. We werden uitgenodigd door een grote projectontwikkelaar, die bekend was met ons werk. Binnen de kortste keren hadden we drie Chinese projecten op de tekentafel liggen. Twee in Qingdao en eentje in Tianjin.”

“Dus zonder dat we aanvankelijk van plan waren om ons op China te richten, kwam het op ons pad. Gelukkig maar, want Nederland ligt nog steeds stil. Zo’n 90% van onze omzet komt nu uit China, de rest uit Nederland.”

“We hebben tegelijkertijd meerdere projecten lopen in China, het meeste in second en third tier cities in het oosten, zoals Shenyang, Suzhou, Dalian, Rizhao en dus Qingdao en Tianjin. Maar er speelt nu ook iets in Kunming in Yunnan. We werken in China trouwens puur op uitnodiging, dat wil zeggen dat we benaderd worden om onze expertise, onze handtekening, zonder mee te dingen in competities. We hebben er snel een goede positie weten op te bouwen.”

Wat was de grootste uitdaging voor Contecxturearchitects bij het betreden van de Chinese markt?

“Voor een architect is China erg interessant en tegelijkertijd uitdagend. De schaalgrootte is natuurlijk fascinerend. Projecten van bijvoorbeeld 1400 woningen, die in Nederland als groot gelden, zijn in China heel normaal. Bij dergelijke opdrachten kunnen we heel goed laten zien waar ons bureau voor staat. Duurzaamheid is voor ons een belangrijk thema, dat nog niet zo in de Chinese mindset is geland. Men zet iets neer voor een levensduur van 20 jaar en daarna zien ze wel weer. Dat zie je terug in het kwaliteitsniveau dat men gewend is.”

“Wij proberen vanuit een langere termijn gedachte tot een leefbare stedelijke ruimte te komen, waarin gebouwen individuen zijn. We doen niet aan verzoeknummers, maar maken karakters an sich, in plaats van alles hetzelfde. Het hedendaagse Chinese woningontwerp gaat makkelijk uit van het tekenen van één unit en herhaalt die vervolgens 1000 keer horizontaal en verticaal. Onze uitdaging zit ‘m in het afwijken van die technocratische wijze van plannen, in het creëren van een leefbare woonplek.”

“Dat bereik je niet als je met een mentaliteit van ‘wij veranderen het wel even’ op ramkoers gaat. Het is heel belangrijk om de Chinezen te leren begrijpen. Als je dat lukt kom je beter tot elkaar. Op ons kantoor in Amsterdam zitten we nu met 10 architecten. Vijf daarvan zijn Chinees, ze hebben na hun studie in China een master aan een Nederlandse TU behaald. Zij slaan een brug tussen culturen, bij het begrijpen, vertalen van de wensen van onze opdrachtgevers. En bij het begrijpen waarom dingen gaan zoals ze gaan. Het Chinese ‘het gaat zo’ en het Nederlandse ‘alles kan anders’ proberen we samen te brengen, zodat het resultaat van wat we doen beter en anders uitpakt.”

Welke gouden tip kunt u uit eigen ervaring geven aan bedrijven die de stap naar China nog moeten maken?

“Besef je om te beginnen dat het in China veel tijd en energie kost om iets van de grond te krijgen. Het start met het opbouwen van een band. Probeer vrienden te worden, ga aan die ronde tafel zitten en drink gezellig een glas baijiu mee. Zie daar vooral ook de lol van in.”

“Tuurlijk. Het is hectisch en vermoeiend om iedere maand een dag of 10 in China te zijn en dan van stad naar stad te vliegen of te treinen, maar het kan veel opleveren. Wij kiezen er bewust voor om een Nederlands bureau te blijven, dat vanuit Amsterdam werkt. In onze sector, met het beeld dat men heeft van de Nederlandse architectuur, kan het goed werken om een Nederlandse identiteit te houden. We hebben op veel vlakken een uitstekende naam. Een gesprek begint meestal met voetbal en Van Basten, maar ook Koolhaas wordt steeds vaker genoemd.”

“Nederlanders willen vaak veel te snel zaken doen. Mijn ervaring met China is dat als iets meer tijd neemt en je denkt dat het tot niets leidt, er juist het meeste uitkomt. Je moet er wel altijd rekening mee houden dat dingen van de ene op de andere dag kunnen veranderen. In je voordeel, maar helaas ook in je nadeel. Als belangrijke mensen plotseling plaats maken voor anderen, kunnen alle gemaakte afspraken opeens van tafel zijn en moet je weer opnieuw beginnen.”

“En ik raad aan om het niet allemaal alleen te doen. Vraag hulp van experts. Wij hebben veel aan het Nederlands economisch netwerk in China. De NBSO’s bijvoorbeeld hebben veel contacten en kunnen je helpen om ergens binnen te komen. Of bij het oplossen van problemen. Zo hebben wij te maken gehad met een wan betalende partij die niet bevoegd bleek om aan een buitenlands bedrijf te betalen. Het lukte ons echt niet om dit zelf te doorbreken. Het NBSO ter plekke heeft een hele grote rol gespeeld bij het oplossen van dit geschil.”